Rabiës
Wat is rabiës (hondsdolheid)?
Rabiës, ook wel hondsdolheid genoemd, is een dodelijke infectieziekte die wordt veroorzaakt door het rabiësvirus. Dit virus wordt overgedragen door contact met besmette dieren, bijvoorbeeld door een beet of krab. Bij vermoedens van een besmetting is het belangrijk om meteen actie te ondernemen. Als je vóórdat de klachten van rabiës ontstaan wordt behandeld, kun je de ziekte nog voorkomen. Zodra je symptomen van rabiës hebt, loopt de ziekte namelijk altijd dodelijk af.
Hoe loop je rabiës op?
Je loopt rabiës op door een beet of krab van een besmet dier. Ook met een lik over een wond of slijmvlies kan het virus worden overdragen. In Nederland komt rabiës bijna niet voor. Alleen bij vleermuizen komt een milde versie van het virus voor en dat leidt zelden tot een besmetting. De meeste rabiësbesmettingen worden in het buitenland opgelopen en meestal komt dat door hondenbeten, maar ook andere zoogdieren, zoals katten, vossen en apen, kunnen het virus bij zich dragen.
In Nederland voorkom je een besmetting door geen vleermuizen aan te raken. In het buitenland is het verstandig om helemaal geen (wilde) dieren aan te raken.
Rabiës komt overal ter wereld voor, behalve in het grootste deel van Noordwest-Europa, Japan, Australië, Nieuw-Zeeland en op Antarctica. Het risico op een infectie verschilt wel per land. In Noord-Amerika is het risico erg laag. Tijdens je afspraak met de reisverpleegkundige bespreken we de risico’s van jouw reis en de maatregelen die daarbij passen.
Symptomen van rabiës
Een rabiësinfectie verloopt in fasen. De incubatietijd is meestal twintig tot negentig dagen afhankelijk van waar je precies besmet bent met het virus. Hoe dichter bij het centrale zenuwstelsel (de hersenen), hoe sneller de ziekte verloopt.
In principe is contact met een besmet dier de enige manier om rabiës op te lopen. Heb je onderstaande symptomen, maar ben je niet gekrabd, gelikt of gebeten door een dier? Dan hoef je je geen zorgen te maken over rabiës.
De symptomen van de eerste fase zijn:
- Minder eetlust
- Misselijkheid
- Overgeven
- Rillingen
- Hoofdpijn
In de tweede fase beginnen de neurologische klachten, zoals:
- Spierkrampen
- Verlamming
- Stuipen
- Problemen met slikken en ademen
In deze fase is slikken erg pijnlijk. Daarom ontwikkelen sommige mensen watervrees. Rabiës is altijd dodelijk. Meestal komt dat door de slik- en ademhalingsproblemen. Neem daarom altijd preventieve maatregelen als je naar een risicogebied reist en onderneem meteen actie wanneer je wordt gekrabd of gebeten door een wild dier. Als je er op tijd bij bent, kun je de ziekte voorkomen.
Zo voorkom je rabiës
Voor alle reizigers geldt dat het verstandig is om geen dieren aan te raken in het buitenland. Dat geldt al helemaal in gebieden waar rabiës veel voorkomt. Let goed op kinderen en zorg dat zij ook geen dieren aanraken. Voor sommige reizigers is het verstandig om het rabiësvaccin te nemen. Dat geldt wanneer:
- Je naar een risicogebied reist
- Je verwacht veel in aanraking te komen met (wilde) dieren, bijvoorbeeld door je beroep
- Je van plan bent veel te gaan fietsen
- Je langer dan drie maanden in een risicoland verblijft
- Je vaak korte reizen maakt naar een risicoland
- Je kleine kinderen bij je hebt
- Je tijdens je reis niet altijd snel medische hulp kan zoeken, bijvoorbeeld omdat je in een afgelegen gebied verblijft
Wanneer je je hebt laten vaccineren, is het stappenplan dat je na een krab of beet moet doorlopen een stuk eenvoudiger. Je moet altijd actie ondernemen wanneer je gebeten of gekrabd bent, ook wanneer je wél bent gevaccineerd.
Het rabiësvaccin kan op twee manieren worden toegediend: in de spier of in de huid. Het voordeel van vaccinatie in de huid is dat hierbij minder van het vaccin nodig is om dezelfde bescherming te bieden. Daardoor is deze vaccinatiemethode goedkoper. Ook geeft vaccinatie in de huid minder bijwerkingen dan vaccinatie in de spier. Daarom kiest vaccinatiecentrum.nl bij het rabiësvaccin meestal voor vaccinatie in de huid.
Het vaccinatieschema voor rabiës
Het preventieve rabiësvaccin kan volgens verschillende schema’s worden gegeven. Je vaccinatieschema is afhankelijk van hoe het vaccin wordt toegediend (in de spier of in de huid), je leeftijd en je gezondheid. Tijdens je afspraak bij vaccinatiecentrum.nl bespreek je dit met de reisverpleegkundige. Je kunt in ieder geval uitgaan van twee of drie vaccinaties.
Wanneer je alle vaccins hebt gehad, ben je levenslang beschermd, maar na een beet of krab moet je nog steeds medische hulp zoeken.
Wanneer is een titerbepaling bij rabiës verstandig?
Als je tijdens je werk vaak in aanraking komt met dieren die mogelijk besmet zijn met het rabiësvirus, ziet de procedure er voor jou anders uit. Ben je bijvoorbeeld dierenarts, bioloog of onderzoek je vleermuizen? Dan loop je een sterk verhoogd risico op rabiës en is het verstandig om vier weken na je vaccinatie een titerbepaling te laten doen. Dat is een bloedtest waarbij wordt gecontroleerd in hoeverre je tegen rabiës bent beschermd.
Afhankelijk van de resultaten kun je het advies krijgen om een boostervaccinatie te halen. Vier weken na deze booster laat je opnieuw een titerbepaling doen om er zeker van te zijn dat je nu voldoende beschermd bent. Zolang je risico loopt op een rabiësbesmetting moet je deze controle minstens eens per jaar laten uitvoeren. Zo weet je zeker dat je je werk veilig kunt blijven doen. Ook voor de titerbepaling en boostervaccinatie kun je terecht bij vaccinatiecentrum.nl.
Hoe lang beschermt het rabiësvaccin?
Het rabiësvaccin is levenslang geldig, zodra je de basisvaccins volgens het vaccinatieschema hebt gekregen. Wel moet je nog altijd actie ondernemen als je wordt gekrabd of gebeten door een dier dat mogelijk besmet is met rabiës.
Voor welke landen is vaccinatie verstandig?
Het risico op rabiës verschilt per land en wordt ook deels bepaald door je reisplannen. Dit bespreek je met de reisverpleegkundige tijdens je afspraak bij vaccinatiecentrum.nl. Voorbeelden van risicogebieden voor rabiës zijn:
Wat moet je doen na een beet, krab of lik?
Word je in het buitenland gebeten of gekrabd door een (wild) dier? Of likt een dier een open wond of slijmvlies? Maak eerst direct de wond schoon. Dat doe je door minimaal vijftien minuten te spoelen met veel water en zeep. Daarna ontsmet je de wond met alcohol 70% of jodium. Je mag de wond verbinden, maar niet hechten.
Bel daarna direct het alarmnummer van je reisverzekeraar of zorgverzekeraar. Zij nemen de vervolgstappen met je door. Wat je moet doen is afhankelijk van of je gevaccineerd bent. Je zult hoe dan ook een noodbehandeling moeten ondergaan.
Ben je gevaccineerd? Dan bestaat de noodbehandeling uit twee extra vaccins in drie dagen tijd.
Ben je niet gevaccineerd? Dan moet je binnen 12-24 uur beginnen met MARIG (human antirabiës immunoglobin). Ook moet je een vaccinatieprogramma van minstens vier vaccinaties volgen. Die krijg je meestal op dag 0, 3, 7 en 14-28.
Bijwerkingen van de rabiësvaccinatie
Het rabiësvaccin kan bijwerkingen geven. De meest voorkomende bijwerkingen van een vaccinatie in de spier zijn pijn roodheid of zwelling bij de injectieplaats, hoofdpijn, spierpijn, een misselijk gevoel en opgezwollen lymfeklieren. Sommige mensen krijgen griepachtige symptomen of een duizelig gevoel. Wordt het vaccin in de huid toegediend, dan geeft dit amper bijwerkingen, hoogstens jeuk en hoofdpijn. Wel is het belangrijk om de vaccinatieplek minimaal 48 uur niet bloot te stellen aan UV-licht.
Kosten van het rabiësvaccin
Onder bepaalde voorwaarden wordt het rabiësvaccin door je zorgverzekeraar vergoed. In sommige gevallen moet je het vaccin zelf betalen. Kijk op onze prijzenpagina voor het meest actuele kostenoverzicht.
Maak een afspraak
Wil je meer weten over het rabiësvaccin en eventuele andere vaccinaties voor jouw reis? Maak dan een afspraak bij vaccinatiecentrum.nl. Tijdens je afspraak krijg je van onze reisverpleegkundige een persoonlijk advies.
Veelgestelde vragen over rabiës
Kijk op onze prijzenpagina voor het meest actuele kostenoverzicht.
Dat ligt aan welk vaccinatieschema je volgt. Dit bespreekt de reisverpleegkundige met je tijdens je afspraak. Het is het beste om je minstens twee weken voor vertrek te laten vaccineren, maar last minute is ook mogelijk. Daarbij is het wel cruciaal dat je twee prikken kunt halen waar één week tussen zit. Met één prik ben je onvoldoende beschermd.
Als je tijdens je reis wordt gekrabd, gebeten of gelikt door een dier zul je alsnog een nabehandeling moeten ondergaan.
De rabiësvaccinatie biedt levenslang bescherming. Wel moet je na een beet of krab van een dier dat misschien besmet is altijd extra vaccinaties halen.
Het rabiësvaccin wordt onder andere aanbevolen voor Thailand, Indonesië, India, Vietnam, Cambodja, de Filippijnen, Nepal, Sri Lanka, Marokko, Kenia en Peru. Wil je weten welke vaccins je nodig hebt voor jouw reisbestemming? Ga dan naar onze landenpagina.
Ja, dat kan, als je wordt gelikt op een wond of slijmvlies. Ook dan moet je de wond direct reinigen en contact opnemen met het alarmnummer van je reisverzekeraar of zorgverzekeraar om de vervolgstappen in gang te zetten.
Na een mogelijke rabiësbesmetting moet je de wond meteen goed schoonmaken en ontsmetten. Bel daarna het alarmnummer van je reisverzekeraar of zorgverzekeraar en volg de instructies op die je van hen krijgt. Je moet hoe dan ook medische hulp zoeken om te voorkomen dat je ziek wordt.
Nee, bij vaccinatiecentrum.nl vaccineren we alleen mensen. Neem contact op met een dierenarts voor het vaccineren van je hond of kat.
After your Trip
Are you experiencing medical or psychological problems returning from the tropics? You can book an appointment for a nurse consultation by sending an email to info@vaccinatiecentrum.nl. During this consultation an inventory of your symptoms will be made. Tests are possible on blood, urine or stool. If necessary, we can refer you to a tropical doctor. We will book an appointment for you.
Pieter van Thiel, doctor
Vaccinations
Tuberculosis
Generally, no vaccination is given in Holland. Instead, a test is done.
We recommend the following travelers to do a check for tuberculosis:
-Travelers staying longer than three months at risk areas
-Travelers who regularly make short trips to risk areas
-Travelers who suspect being exposed to tuberculosis (local public transportation, or shelter with local residents or have had contact with sick people coughing)
It is possible to test tuberculosis with a mantoux test. A test should be done 10 weeks before departure and 8-10 weeks after return. The test is only required for the travelers who will stay abroad for a long time. On mondays and thursdays, you are welcome for the mantoux test.
Note: Regarding a possible vaccine against TB (BCG vaccination) you will receive further information if applicable.
Rabiës
Protection:
2 years after a series of 3 shots
This vaccine is for people who will stay for long time in areas where rabies occurs, and where medical help is far away or bad. There is a higher risk for dog bites for travellers who are cycling in the (sub) tropics. Children are also at risk, so are also eligible for this vaccination.
Schedule: Rabies vaccination is a schedule of three vaccinations. They are normally given on days 0, 7 and 21. An adaptation of the schedule is possible. The protection is two years. After two years, it is possible to boost the vaccination again. For people who want to expand the vaccination time, our advise is to get a fourth vaccination after one year. Then you will have five years of protection, in stead of 2 years. For people with a high risk of exposure, it is recommended to do a blood control test.
Yellow fever
Protection:
life long
Schedule:
This vaccination must be given at least 10 days before entering the country.
Yellow fever is a virus infection. The infection is caused by an infected mosquito. The disease occurs in Africa and South-America. People who are infected feel sick after 3-6 days. The symptons of the infection are much like the symptoms of a flu, because of the fever and myalgia. Besides, there may be complications like jaundice, encephalitis and bleedings, which can be deadly.
Note:
In some countries, this vaccination is mandatory for getting a visa.
DTP
Diphtheria, Tetanus, Polio. This is a repeat of your childhood vaccination.
Diphtheria: this in an acute infection caused by an bacteria. This disease occurs worldwide as a childhood disease. The disease variates from skin diphtheria to lung diphtheria. Diphtheria can be deadly.
Tetanus: this is an acute infection caused by toxins of the tetanus bacteria. Tetanus occurs worldwide. The disease starts most of the time with headache and jaw pain. After some days, there will occur muscle stiffness and spasms. Tetanus can be deadly.
Polio: polio is a virus infection. People get infected because of a lack of hygiene. The illness often goed unnoticed, but can lead to paralysis and death.
Protection: 10 years.
Typhiod
Protection: 3 years.
Typhiod is a bacteria (Salmonella Typhi). Typhiod occurs after eating infected food and drinking infected drinks. The disease occurs worldwide, but occurs particularly in parts of Africa and Asia. It takes 1 or 2 weeks after the infection to feel ill. The symptoms are fever, constipation and diarrhoea.
Meningitis
Meningitis A, C, Y en W 135
Protection: at least 3 years.
This illness is caused because of different bacteria and viruses.
Hepatitis A
This is a virus infection in the liver. The virus occurs after eating infected food and drinking infecting drinks. It occurs in countries with bad sanitation. After the infection, you will feel ill in in 2-7 weeks. The symptoms are the same as a flu, nausea, jaundice and dark urine.
Protection:
40 years after two vaccinations. Hepatitis A
Schedule: Before you leave, you need an vaccination. After returning (6 to 12 months) you will get a second vaccination.
Hepatitis B
This is an infection of the liver. The infection is caused by sexual contact and blood contact (blood transfusion, needles, razor blades). The disease occurs worldwide. Most of the time, people will feel ill 2 or 3 months after the infection took place. Hepatitis B can progress to a chronic disease. To prevent the disease, use a condom and avoid being in contact with blood.
Protection:
Lifelong
Schedule:
2 vaccination, one month interval, and a third vaccination after 6 to 12 months.
Hepatitis A & B combination
Protection: after 3 vaccinations, the protection for hepatitis A is at least 25 years. The protection for hepatitis B is lifelong.
Schedule: before you leave you will need two vaccinations with one month in between. After returning (6 to 12 months) you will get a third vaccination.
Children: Ambirix (hepatitis A + B): one vaccination before departure. After returning a second vaccination after 6-12 months. The protection is at least 40 years.
Japanse Encefalitis
This disease is caused by an infected mosquito. The disease occurs in parts of Asia, mainly on the countryside. People will feel ill 5-15 days after the infection. Most of the time, there are no symptoms. If there are symptoms, they probably will look like a flu.
Protection:
2 years
Schedule:
2 vaccinations on days 0 and day 28.
Note: sometimes a third shot is required after 1 or 2 years.
F.S.M.E. (tekenencephalitis) Früh Sommer Meningo Encephalitis
Tick-encephalitis is caused by a virus. It is transmitted to humans through a tick bite and by drinking unpasteurized milk. The tick is found in large parts of central, eastern and northern Europe (European version) and in the former Sovjet Union, Kazakhstan, northeast China, Japan and Mongolia (Non-European version). A tick is active from March to November and lives in forests and grasslands. The Non-Eureopean tick is the most dangerous one. Ask a nurse at the vaccination centre of the vaccinations are eligible.
Schedule:
Two vaccinations before departure, with one month in between. After 9-12 months, you will need the third vaccination.
Cholera
This is a formality, for this you will only get a stamp in your vaccination booklet (free).There is now a vaccine available (Dukoral).
We are able to inform you about the vaccination.
Malaria profylaxe
You will get a prescription from the pharmacy where you can get the tablets. The payment of malaria-tablets takes place at the pharmacy. In most cases you will have to start taking the tablets just before leaving to the tropics. Sometimes you have to start 3 weeks before departure. You should take them as told to you by the travel health specialist nurse.
Note:
You will get a personal malaria advice. Sometimes this advice is different from the standard advice, it depends on your health, your destination and the length of your journey. In Wageningen, Nijmegen and Den Bosch, a malaria consultation hour is held every week, where you will get informed in a small group of people.
This is free of charge. Please call us to find out when the next consultation hour about malaria will take place.