Malaria: risico’s, preventie en advies voor reizigers
Malaria is een ernstige infectieziekte die wordt overgedragen door muggen in tropische en subtropische gebieden. Er is voor reizigers meestal geen vaccin beschikbaar. Je voorkomt de ziekte door je te beschermen tegen muggenbeten en door malariatabletten. Of je malaria-profylaxe nodig hebt, hangt af van je bestemming en reisduur.
Wat is malaria?
Malaria wordt veroorzaakt door de plasmodiumparasiet, waarvan verschillende soorten voor infecties bij mensen kunnen zorgen. Je kunt besmet raken door de beet van een besmette vrouwelijke Anopheles-mug. Deze muggen zijn voornamelijk actief tussen zonsondergang en zonsopkomst. Na de besmetting belandt de parasiet in de lever, waar hij zich vermenigvuldigt en daarna in de bloedbaan terechtkomt.
Er zijn vijf verschillende vormen van malaria. De gevaarlijkste is malaria tropica. Een besmetting met deze vorm van malaria kan binnen enkele dagen voor ernstige complicaties zorgen, mogelijk met de dood als gevolg. Bij deze vorm van malaria is behandeling alleen mogelijk in een vroeg stadium.
De andere vormen van malaria zijn goedaardiger. De verschijnselen zijn hetzelfde, maar er treden geen ernstige complicaties op. De laatst ontdekte vorm van malaria infecteert apen (waaronder makaken) in Zuidoost Azië en kan ook door muggen overgedragen worden op mensen.
Waar komt malaria voor?
Malaria komt voor in gebieden van Zuid- en Midden-Amerika, Afrika en Azië. In sub-Sahara Afrika en delen van Azië en Zuid-Amerika heb je het hoogste risico om malaria te krijgen
Hoogrisicogebieden
- Sub-Sahara Afrika
- Delen van Azië
- Zuid-Amerika
Wil je weten of malaria voorkomt op jouw reisbestemming? Ga dan naar onze landenpagina, daar zie je per land welke ziekten er voorkomen. Ook lees je hier welke vaccinaties verplicht zijn of worden aanbevolen en welke andere gezondheidsmaatregelen je kunt treffen.
Wat zijn de symptomen van malaria?
De eerste symptomen van malaria beginnen meestal tien tot veertien dagen na een infectie, maar soms kan het ook enkele maanden duren. Veelvoorkomende klachten zijn:
- Koorts
- Koude rillingen
- Hoofdpijn
- Spierpijn
- Vermoeidheid
- Diarree en braken
- Kortademigheid
- Bloedarmoede
Bij ernstige vormen van malaria, zoals malaria tropica, kunnen complicaties optreden, zoals neurologische verschijnselen (hoofdpijn, epileptische aanvallen, coma of verwardheid), orgaanfalen en zelfs de dood.
Is er een vaccin tegen malaria?
Sinds 2015 is er een vaccin beschikbaar tegen malaria. Dit vaccin geeft echter onvoldoende bescherming tegen malaria om door reizigers gebruikt te kunnen worden. De vaccins (RTS,S en R21) zijn vooral bedoeld voor kinderen in hoogrisicogebieden in Afrika, niet voor reizigers. Als reiziger voorkom je malaria door je tegen muggenbeten te beschermen en door malariatabletten (profylaxe).
Heb ik malariatabletten nodig?
Of je malariatabletten nodig hebt, hangt af van je reisbestemming, hoe lang je op reist gaat, je medicijngebruik en eventuele ziekten die je al hebt. Daarom kan het zijn dat jij een ander advies krijgt dan een van je reisgenoten. Vraag daarom altijd een persoonlijk reisadvies en neem niet zomaar het advies van een ander over.
Je hebt waarschijnlijk tabletten nodig bij:
- Reizen naar sub-Sahara Afrika, delen van Azië en Zuid-Amerika
- Een verblijf van meer dan een week
- Overnachtingen buiten steden
Welke malariatabletten zijn er?
Er bestaan verschillende malariatabletten. Veelgebruikte middelen zijn atovaquon/proguanil (Malarone®), doxycycline en mefloquine (Lariam®). De dosering, mogelijke bijwerkingen en hoe je de tabletten het best kunt innemen, verschillen per middel. Tijdens je afspraak met de reisverpleegkundige krijg je hier uitleg over.
Hoe voorkom je malaria tijdens reizen?
Je kunt malaria gelukkig goed voorkomen. De allerbelangrijkste maatregel is het vermijden van muggenbeten. Draag kleding met lange mouwen en lange broeken, gebruik insectenwerende middelen (zoals DEET) en slaap onder een geïmpregneerd muskietennet of in een ruimte met airconditioning.
In gebieden waar malaria veel voorkomt is het soms verstandig om malariatabletten te nemen (chemoprofylaxe). Deze medicijnen helpen voorkomen dat de parasieten in je lichaam nestelen. Het is belangrijk om op tijd met deze medicatie te beginnen en de behandeling volledig af te maken volgens het advies dat je hebt gekregen.
Ga je naar een hoogrisicogebied waar de toegang tot medische zorg beperkt is? Dan kan het nodig zijn om ook een noodbehandeling mee te nemen op reis.
Kort samengevat:
- Slaap onder een klamboe
- Gebruik DEET
- Draag lange kleding
- Vermijd stilstaand water
- Laat je vooraf adviseren door een van onze reisverpleegkundigen en volg deze adviezen tijdens je reis goed op.
Wanneer moet ik medisch advies inwinnen over malaria?
Ben je de afgelopen drie maanden in een malariagebied geweest en heb je koorts, dan moet je je laten onderzoeken op malaria als de koorts langer dan 48 uur aanhoudt.
Veelgestelde vragen over malaria
De incubatietijd is 10-14 dagen na de infectie.
Ja, dat kan, maar het risico op malaria is in Thailand laag.
De gevaarlijkste vorm van malaria, malaria tropica, kan binnen een paar dagen zorgen voor ernstige complicaties. Soms heeft dit de dood tot gevolg.
Dat ligt aan je reisbestemming en hoe lang je reis duurt. De reisverpleegkundige bespreekt dit met je tijdens je persoonlijk reisadvies.
Alle medicijnen kunnen bijwerkingen geven, dus ook malariapillen. De bijwerkingen zijn meestal mild, zeker vergeleken met de symptomen van malaria zelf. In de bijsluiter van je malariapillen lees je welke bijwerkingen je eventueel kunt verwachten.