Wat is rabiës (hondsdolheid)?
Rabiës, ook wel hondsdolheid genoemd, is een dodelijke infectieziekte die wordt veroorzaakt door het rabiësvirus. Dit virus wordt overgedragen door contact met besmette dieren, bijvoorbeeld door een beet of krab. Bij vermoedens van een besmetting is het belangrijk om meteen actie te ondernemen. Als je vóórdat de klachten van rabiës ontstaan wordt behandeld, kun je de ziekte nog voorkomen. Zodra je symptomen van rabiës hebt, loopt de ziekte namelijk altijd dodelijk af.
Hoe loop je rabiës op?
Je loopt rabiës op door een beet of krab van een besmet dier. Ook met een lik over een wond of slijmvlies kan het virus worden overdragen. In Nederland komt rabiës bijna niet voor. Alleen bij vleermuizen komt een milde versie van het virus voor en dat leidt zelden tot een besmetting. De meeste rabiësbesmettingen worden in het buitenland opgelopen en meestal komt dat door hondenbeten, maar ook andere zoogdieren, zoals katten, vossen en apen, kunnen het virus bij zich dragen.
In Nederland voorkom je een besmetting door geen vleermuizen aan te raken. In het buitenland is het verstandig om helemaal geen (wilde) dieren aan te raken.
Rabiës komt overal ter wereld voor, behalve in het grootste deel van Noordwest-Europa, Japan, Australië, Nieuw-Zeeland en op Antarctica. Het risico op een infectie verschilt wel per land. In Noord-Amerika is het risico erg laag. Tijdens je afspraak met de reisverpleegkundige bespreken we de risico’s van jouw reis en de maatregelen die daarbij passen.
Symptomen van rabiës
Een rabiësinfectie verloopt in fasen. De incubatietijd is meestal twintig tot negentig dagen afhankelijk van waar je precies besmet bent met het virus. Hoe dichter bij het centrale zenuwstelsel (de hersenen), hoe sneller de ziekte verloopt.
In principe is contact met een besmet dier de enige manier om rabiës op te lopen. Heb je onderstaande symptomen, maar ben je niet gekrabd, gelikt of gebeten door een dier? Dan hoef je je geen zorgen te maken over rabiës.
De symptomen van de eerste fase zijn:
- Minder eetlust
- Misselijkheid
- Overgeven
- Rillingen
- Hoofdpijn
In de tweede fase beginnen de neurologische klachten, zoals:
- Spierkrampen
- Verlamming
- Stuipen
- Problemen met slikken en ademen
In deze fase is slikken erg pijnlijk. Daarom ontwikkelen sommige mensen watervrees. Rabiës is altijd dodelijk. Meestal komt dat door de slik- en ademhalingsproblemen. Neem daarom altijd preventieve maatregelen als je naar een risicogebied reist en onderneem meteen actie wanneer je wordt gekrabd of gebeten door een wild dier. Als je er op tijd bij bent, kun je de ziekte voorkomen.
Zo voorkom je rabiës
Voor alle reizigers geldt dat het verstandig is om geen dieren aan te raken in het buitenland. Dat geldt al helemaal in gebieden waar rabiës veel voorkomt. Let goed op kinderen en zorg dat zij ook geen dieren aanraken. Voor sommige reizigers is het verstandig om het rabiësvaccin te nemen. Dat geldt wanneer:
- Je naar een risicogebied reist
- Je verwacht veel in aanraking te komen met (wilde) dieren, bijvoorbeeld door je beroep
- Je van plan bent veel te gaan fietsen
- Je langer dan drie maanden in een risicoland verblijft
- Je vaak korte reizen maakt naar een risicoland
- Je kleine kinderen bij je hebt
- Je tijdens je reis niet altijd snel medische hulp kan zoeken, bijvoorbeeld omdat je in een afgelegen gebied verblijft
Wanneer je je hebt laten vaccineren, is het stappenplan dat je na een krab of beet moet doorlopen een stuk eenvoudiger. Je moet altijd actie ondernemen wanneer je gebeten of gekrabd bent, ook wanneer je wél bent gevaccineerd.
Het rabiësvaccin kan op twee manieren worden toegediend: in de spier of in de huid. Het voordeel van vaccinatie in de huid is dat hierbij minder van het vaccin nodig is om dezelfde bescherming te bieden. Daardoor is deze vaccinatiemethode goedkoper. Ook geeft vaccinatie in de huid minder bijwerkingen dan vaccinatie in de spier. Daarom kiest vaccinatiecentrum.nl bij het rabiësvaccin meestal voor vaccinatie in de huid.
Het vaccinatieschema voor rabiës
Het preventieve rabiësvaccin kan volgens verschillende schema’s worden gegeven. Je vaccinatieschema is afhankelijk van hoe het vaccin wordt toegediend (in de spier of in de huid), je leeftijd en je gezondheid. Tijdens je afspraak bij vaccinatiecentrum.nl bespreek je dit met de reisverpleegkundige. Je kunt in ieder geval uitgaan van twee of drie vaccinaties.
Wanneer je alle vaccins hebt gehad, ben je levenslang beschermd, maar na een beet of krab moet je nog steeds medische hulp zoeken.
Wanneer is een titerbepaling bij rabiës verstandig?
Als je tijdens je werk vaak in aanraking komt met dieren die mogelijk besmet zijn met het rabiësvirus, ziet de procedure er voor jou anders uit. Ben je bijvoorbeeld dierenarts, bioloog of onderzoek je vleermuizen? Dan loop je een sterk verhoogd risico op rabiës en is het verstandig om vier weken na je vaccinatie een titerbepaling te laten doen. Dat is een bloedtest waarbij wordt gecontroleerd in hoeverre je tegen rabiës bent beschermd.
Afhankelijk van de resultaten kun je het advies krijgen om een boostervaccinatie te halen. Vier weken na deze booster laat je opnieuw een titerbepaling doen om er zeker van te zijn dat je nu voldoende beschermd bent. Zolang je risico loopt op een rabiësbesmetting moet je deze controle minstens eens per jaar laten uitvoeren. Zo weet je zeker dat je je werk veilig kunt blijven doen. Ook voor de titerbepaling en boostervaccinatie kun je terecht bij vaccinatiecentrum.nl.
Hoe lang beschermt het rabiësvaccin?
Het rabiësvaccin is levenslang geldig, zodra je de basisvaccins volgens het vaccinatieschema hebt gekregen. Wel moet je nog altijd actie ondernemen als je wordt gekrabd of gebeten door een dier dat mogelijk besmet is met rabiës.
Voor welke landen is vaccinatie verstandig?
Het risico op rabiës verschilt per land en wordt ook deels bepaald door je reisplannen. Dit bespreek je met de reisverpleegkundige tijdens je afspraak bij vaccinatiecentrum.nl. Voorbeelden van risicogebieden voor rabiës zijn:
Wat moet je doen na een beet, krab of lik?
Word je in het buitenland gebeten of gekrabd door een (wild) dier? Of likt een dier een open wond of slijmvlies? Maak eerst direct de wond schoon. Dat doe je door minimaal vijftien minuten te spoelen met veel water en zeep. Daarna ontsmet je de wond met alcohol 70% of jodium. Je mag de wond verbinden, maar niet hechten.
Bel daarna direct het alarmnummer van je reisverzekeraar of zorgverzekeraar. Zij nemen de vervolgstappen met je door. Wat je moet doen is afhankelijk van of je gevaccineerd bent. Je zult hoe dan ook een noodbehandeling moeten ondergaan.
Ben je gevaccineerd? Dan bestaat de noodbehandeling uit twee extra vaccins in drie dagen tijd.
Ben je niet gevaccineerd? Dan moet je binnen 12-24 uur beginnen met MARIG (human antirabiës immunoglobin). Ook moet je een vaccinatieprogramma van minstens vier vaccinaties volgen. Die krijg je meestal op dag 0, 3, 7 en 14-28.
Bijwerkingen van de rabiësvaccinatie
Het rabiësvaccin kan bijwerkingen geven. De meest voorkomende bijwerkingen van een vaccinatie in de spier zijn pijn roodheid of zwelling bij de injectieplaats, hoofdpijn, spierpijn, een misselijk gevoel en opgezwollen lymfeklieren. Sommige mensen krijgen griepachtige symptomen of een duizelig gevoel. Wordt het vaccin in de huid toegediend, dan geeft dit amper bijwerkingen, hoogstens jeuk en hoofdpijn. Wel is het belangrijk om de vaccinatieplek minimaal 48 uur niet bloot te stellen aan UV-licht.
Kosten van het rabiësvaccin
Onder bepaalde voorwaarden wordt het rabiësvaccin door je zorgverzekeraar vergoed. In sommige gevallen moet je het vaccin zelf betalen. Kijk op onze prijzenpagina voor het meest actuele kostenoverzicht.
Maak een afspraak
Wil je meer weten over het rabiësvaccin en eventuele andere vaccinaties voor jouw reis? Maak dan een afspraak bij vaccinatiecentrum.nl. Tijdens je afspraak krijg je van onze reisverpleegkundige een persoonlijk advies.
Veelgestelde vragen over rabiës
Kijk op onze prijzenpagina voor het meest actuele kostenoverzicht.
Dat ligt aan welk vaccinatieschema je volgt. Dit bespreekt de reisverpleegkundige met je tijdens je afspraak. Het is het beste om je minstens twee weken voor vertrek te laten vaccineren, maar last minute is ook mogelijk. Daarbij is het wel cruciaal dat je twee prikken kunt halen waar één week tussen zit. Met één prik ben je onvoldoende beschermd.
Als je tijdens je reis wordt gekrabd, gebeten of gelikt door een dier zul je alsnog een nabehandeling moeten ondergaan.
De rabiësvaccinatie biedt levenslang bescherming. Wel moet je na een beet of krab van een dier dat misschien besmet is altijd extra vaccinaties halen.
Het rabiësvaccin wordt onder andere aanbevolen voor Thailand, Indonesië, India, Vietnam, Cambodja, de Filippijnen, Nepal, Sri Lanka, Marokko, Kenia en Peru. Wil je weten welke vaccins je nodig hebt voor jouw reisbestemming? Ga dan naar onze landenpagina.
Ja, dat kan, als je wordt gelikt op een wond of slijmvlies. Ook dan moet je de wond direct reinigen en contact opnemen met het alarmnummer van je reisverzekeraar of zorgverzekeraar om de vervolgstappen in gang te zetten.
Na een mogelijke rabiësbesmetting moet je de wond meteen goed schoonmaken en ontsmetten. Bel daarna het alarmnummer van je reisverzekeraar of zorgverzekeraar en volg de instructies op die je van hen krijgt. Je moet hoe dan ook medische hulp zoeken om te voorkomen dat je ziek wordt.
Nee, bij vaccinatiecentrum.nl vaccineren we alleen mensen. Neem contact op met een dierenarts voor het vaccineren van je hond of kat.