Schistosomiasis, vroeger ook wel bilharzia genoemd, is een parasitaire worminfectie die voorkomt in delen van Afrika, Latijns-Amerika, het Midden-Oosten, China, de Filipijnen en Zuidoost-Azië. Er is momenteel geen vaccin beschikbaar tegen schistosomiasis. Je voorkomt de ziekte daarom alleen door besmet zoet water te vermijden. Ga daarom niet zwemmen of pootjebaden in zoet water.

Wat is schistosomiasis?

Schistosomiasis is een infectie die wordt veroorzaakt door wormen die voorkomen in zoet water. De larven van deze worm zijn zeer klein en ontwikkelen zich in zoetwaterslakken. Daarna komen ze massaal in het water terecht, waar ze met mensen in contact kunnen komen. De larven hechten zich aan je huid en kunnen de huid daarna binnendringen. Soms krijg je daar jeuk of huiduitslag door. Via de bloedbaan belanden de larven op andere plekken in je lichaam, meestal de darmwand of blaaswand. Daar nestelen de larven zich en leggen ze eieren.

Je kunt een paar weken na de besmetting, wanneer de larven zich gaan nestelen, last krijgen van koorts, spierpijn, huiduitslag, benauwdheid en prikkelhoest. Wanneer de larven eieren gaan leggen, kun je last krijgen van een ontstekingsreactie van de darmwand of de blaaswand. Dan krijg je klachten zoals buikpijn, bloed in de urine of diarree (soms ook met bloed).

De meeste mensen krijgen geen klachten door schistosomiasis. Bij mensen die wel klachten krijgen kan dat soms maanden of zelfs jaren duren.

In welke landen komt schistosomiasis voor?

Schistosomiasis komt voor in tropische en subtropische landen. Je kunt geïnfecteerd raken in verschillende delen van Afrika, Latijns-Amerika, het Midden-Oosten, China, de Filipijnen en Zuidoost-Azië. Reizigers naar landen zoals Nigeria, Soedan, Kenia, Malawi, de Democratische Republiek Congo, Egypte, Brazilië, Suriname, Venezuela, Cambodja en Laos lopen een verhoogd risico.

Hoogrisicogebieden

In sommige gebieden is het risico op schistosomiasis extra groot:

• Sub-Sahara Afrika, met name het Malawimeer
• Egypte, de Nijlvallei
• Brazilië
• Zuidoost-Azië, met name het stroomgebied van de Mekong rivier

Wil je weten welke risico’s er gelden voor jouw reisbestemming? Ga dan naar onze landenpagina.

Wat zijn de symptomen van schistosomiasis?

De symptomen van schistosomiasis verschillen per stadium van de besmetting. Kort na het zwemmen in besmet water kun je last hebben van jeuk en huiduitslag. Twee tot zes weken na de besmetting kun je de volgende symptomen krijgen:

• Koorts
• Spierpijn
• Benauwdheid
• Prikkelhoest

In de latere fase van de infectie, wanneer de wormen eieren leggen, kun je last krijgen van:

• Buikklachten
• Bloed in urine
• Diarree
• Leverproblemen

Is er een vaccin tegen schistosomiasis?

Er is op dit moment geen vaccin beschikbaar tegen schistosomiasis. Je kunt een besmetting ook niet voorkomen door vooraf of achteraf medicijnen te slikken. Krijg je ter plaatse medicatie aangeboden, bijvoorbeeld door duikscholen, dan moet je dat dus niet zomaar slikken. Je voorkomt de ziekte alleen door contact met besmet zoet water te vermijden.

Ben je bang dat je misschien besmet bent geraakt? Je kunt minimaal zes weken na je laatste contact met zoet water, bij terugkomst in Nederland, een bloedonderzoek op schistosomiasis laten uitvoeren.

Hoe voorkom je schistosomiasis tijdens reizen?

De enige manier om schistosomiasis te voorkomen is door contact met besmet zoet water te vermijden. Ga daarom niet zwemmen of pootjebaden in zoet water. Heb je dat toch gedaan, zorg dan dat je je snel en goed afdroogt. Laat het water niet op je huid opdrogen.

Controleer in gebieden waar schistosomiasis voorkomt waar het douchewater vandaan komt. Soms wordt dit uit meren en rivieren gehaald. In dat geval is het verstandig om dit douchewater ook te vermijden. Zorg er ook voor dat je alleen veilig water drinkt.

Zwemmen in de zee of in met chloor behandelde zwembaden is wel veilig.

Wanneer is reisadvies of vaccinatieadvies nodig?

Ga je op reis naar een land waar schistosomiasis voorkomt? Tijdens je afspraak bij vaccinatiecentrum.nl krijg je altijd een reisadvies op maat. De reisverpleegkundige zal je informeren over de risico’s op je reisbestemming en geeft je tips om veilig op reis te gaan én veilig thuis te komen.